Μιχάλης Φωτιάδης

Η παρούσα εργασία εξετάζει μια πτυχή από ένα ευρύ φάσμα εκδηλώσεων άτυπης Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/Εκπαίδευσης για την Αειφορία. Σκοπό έχει την αποτύπωση της μη βίαιης άμεσης δράσης/αντίστασης ατόμων της κοινωνίας των πολιτών γύρω από την Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης, την ομάδα SOSε τα δέντρα και ομάδα ελευθεριακών ατόμων που αντέδρασαν μέσα από το πλαίσιο της «μη βίαιης κοινωνικής άμυνας των πολιτών» ενάντια στους σχεδιασμούς και τις πρακτικές του δήμου Θεσσαλονίκης, σχετικά με τις κοπές δέντρων, τον Μάρτιο του 2023. Επί μέρους στόχοι είναι η καταγραφή κάποιων υποκειμενικών παραμέτρων που σχετίζονταν με την απόφασή τους αυτή, όπως η συλλογιστική που δικαιολογεί/εξηγεί την αντίδρασή τους, τα συναισθήματα που τις (και τους) διακατείχαν, η εκτίμηση για το κατά πόσο επιτεύχθηκε ο σκοπός τους καθώς και το θεωρητικό σκεπτικό που εκτιμούν ότι στηρίζει την πράξη τους.

Οι έννοιες της αειφορίας και της αειφόρου ανάπτυξης δημιουργούν συχνά παρανοήσεις, λόγω και του σχετικά ασαφούς περιεχομένου τους. Η κριτική που έχει ασκηθεί από αρκετούς ερευνητές, τόσο στις προηγούμενες έννοιες, όσο και σε αυτή της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη αποτελεί αντικείμενο του κειμένου αυτού. Μια σύντομη ιστορική αναδρομή εξετάζει την εξέλιξή τους, μετά και την ολοκλήρωση της δεκαετίας της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι φανερή η απουσία διαδικασιών συμμετοχικού διαλόγου από την κοινωνία των πολιτών ή την εκπαιδευτική κοινότητα, κατά τη φάση της εισαγωγής και προώθησής τους από διεθνείς οργανισμούς. Προτείνεται μια περισσότερο κριτική θεώρηση των εννοιών αυτών, έναντι της χωρίς όρους αποδοχής και χρήσης τους από την εκπαιδευτική κοινότητα στο πλαίσιο και της ανάπτυξης της κριτικής σκέψης.

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται με συνοπτικό τρόπο ένα παιδαγωγικό εργαστήριο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ενηλίκων. Το θέμα του εργαστηρίου είναι η ορθολογική διαχείριση των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) σε τοπικό επίπεδο και υλοποιήθηκε στην Ικαρία τον Οκτώβριο του 2014. Η ιδέα της ανάληψης δράσης για την αντιμετώπιση του προβλήματος και την ευαισθητοποίηση-εκπαίδευση των πολιτών προήλθε από τα μέλη της κοινότητας και τις συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται στο νησί, οι δράσεις των οποίων δεν εξαντλούνται στο περιγραφόμενο εργαστήριο.