"Ένας κόσμος χωρίς τέλος" του Jancovici-Blain, Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα 2024

Τα κλιματικά γεγονότα, κυρίως αρνητικά ή μόνον αρνητικά, βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη καθημερινά, εδώ και αρκετά χρόνια. Δεν υπάρχει επιστήμονας (σχετικός, όχι της… αστρολογίας) που να αμφισβητεί την κλιματική αλλαγή.

Καθώς ένας τεράστιος μηχανισμός παραπληροφόρησης έχει στηθεί από τους «νόμιμους ιδιοκτήτες του πλανήτη», δηλαδή τις πετρελαϊκές εταιρείες, τις εταιρείες εξόρυξης φυσικού αερίου, γαιανθράκων, αλλά και των πελατών τους, με πρώτη τη βιομηχανία αυτοκινήτου, πρέπει να απαντήσουμε στο πονηρό ερώτημα: «Εντάξει, υπάρχει κλιματική αλλαγή, πάντα υπήρχε; Έχετε όμως στοιχεία ότι αυτή είναι ανθρωπογενής;»

Ε, λοιπόν, ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους. Ναι, η κλιματική αλλαγή είναι ανθρωπογενής, όπως έχουν αποδείξει χιλιάδες κλιματικοί επιστήμονες. Δεν υπάρχει καμιά άλλη εξήγηση για την τρομακτική ταχύτητα αλλαγής του κλίματος, κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν είναι φυσική εξέλιξη του κλίματος.

Πάμε τώρα στα επόμενα:

Για ποιο λόγο ένα καθαρά επιστημονικό ζήτημα, δηλαδή η αποτύπωση της μεταβολής του κλίματος και η ερμηνεία της με βάση τα επιστημονικά δεδομένα, έχει μεταβληθεί σε πολιτικό ζήτημα; Υπάρχει εξήγηση φυσικά. Πρώτα, διότι η επιστημονική τεκμηρίωση έφερε ως «μια πρώτη λύση» την εμπορία ρύπων, δηλαδή μετέτρεψε ένα επιστημονικό πρόβλημα-ζήτημα σε αντικείμενο οικονομικών δοσοληψιών, με λίγα λόγια, εμπορευματοποίησε την ίδια την κλιματική αλλαγή (Πρωτόκολλο του Κιότο).

Μετά, η απαίτηση για μείωση των εκπομπών ΑτΘ (Διοξείδιο του Άνθρακα, Μεθάνιο, Υποξείδιο του Αζώτου) συνοδεύεται αναγκαστικά από μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, μείωση του όγκου των κυκλοφορούντων οχημάτων, άρα μείωση των κερδών για τις κορυφαίες κυρίως εταιρείες και τους χρυσοπληρωμένους CEO. Αυτό σήμανε αμέσως καμπανάκι και μετατροπή του επιστημονικού ζητήματος της Κλιματικής Αλλαγής σε πολιτικό ζήτημα, πάντα στη βάση της πόλωσης. Πιο απλά: οι κομμουνιστές, οι αναρχικοί και οι εχθροί της προόδου προωθούν την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, ενώ οι οπαδοί της «οικονομίας της αγοράς», δηλαδή του Καπιταλισμού, είναι φανατικά πιστοί της φυσικής εξέλιξης του κλίματος, δηλαδή της απουσίας ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Ποιος από τους δύο «πόλους» έχει την οικονομική ευχέρεια να δημιουργήσει ένα σύστημα παραπληροφόρησης για να αμφισβητήσει την ανθρωπογενή προέλευση της κλιματικής αλλαγής; Μπορείτε να το υποθέσετε.

Έτσι, το 5% περίπου των επιστημόνων διεθνώς αμφισβητεί την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, αλλά η φωνή τους ενισχύεται με κάτι τεράστιους ενισχυτές και μεγάλα χωνιά-μεγάφωνα που πολλαπλασιάζουν την ένταση της τρεμουλιαστής φωνής τους. Καθημερινά, σε χιλιάδες ΜΜΕ εμφανίζονται απροκάλυπτα, αλλά κυρίως καλυμμένα, ειδήσεις, άρθρα, επιστημονικές ανακοινώσεις κ.λπ., που σπέρνουν αμφιβολία στους ανθρώπους σχετικά με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.

Όμως, το σημείωμα αυτό αφορά το βιβλίο-graphic novel των Jancovici-Blain «Ένας κόσμος χωρίς τέλος». Το βιβλίο αυτό είναι ένα διεθνές best-seller, από τότε που πρωτοεκδόθηκε στη γαλλική γλώσσα. Εγώ το αγόρασα από το διαδίκτυο στην αγγλική γλώσσα. Το είχα διαβάσει μια φορά και το είχα πάνω στη στοίβα για τη δεύτερη ανάγνωση, όταν έμαθα ότι εκδόθηκε και στα ελληνικά.

Το στόρι εκτυλίσσεται ως ένας διάλογος μεταξύ ενός σχετικού (Jancovici), που είναι ειδικός για το κλίμα, και του σκιτσογράφου που είναι άσχετος (Blain). Το graphic novel αυτό έχει 194 σελίδες, με διαλόγους, με παράθεση στοιχείων, με αρκετή δόση χιούμορ (λευκού και μαύρου), με αφορισμούς, με εξαιρετικές ιδέες και από τους δύο (τον ειδικό και τον άσχετο). Υπάρχουν πολλά γραφήματα, που δεν θα ταίριαζαν με μια «εικονογραφημένη ιστορία», όμως εδώ το θέμα καίει κυριολεκτικά και μεταφορικά. Τα γραφήματα αποτυπώνουν τις αλήθειες και τα δεδομένα και είναι ό,τι πρέπει για ένα βιβλίο με πολλαπλούς στόχους. Μολονότι πολλά σκίτσα είναι μικρά, ασφαλώς για να χωρέσει πολλή «ύλη» στη σελίδα, κάνοντας το βιβλίο συχνά υπερβολικά πυκνό και βαρύ. Δεν τελειώνεις εύκολα και γρήγορα με αυτό. Έχει πολλή πληροφορία, έχει πολλά ερωτηματικά, έχει πολλές προκλήσεις, έχει πολλή σκέψη, έχει ανατροπές, έχει πολλές σπαζοκεφαλιές. Ασφαλώς έχει και πολλή ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΗ κατήχηση, κυρίως ΥΠΕΡ της Πυρηνικής Ενέργειας και της «ειρηνικής χρήσης» της. Το βιβλίο δεν απευθύνεται σε αδαείς, όπως ο Blain, ας πούμε, αλλά σε ανθρώπους που έχουν βασική κατανόηση της φυσικής και της χημείας, έχουν εξοικείωση με την ορολογία της κλιματικής αλλαγής, απευθύνεται δηλαδή σε επιστήμονες που «έχουν ανοίξει ένα βιβλίο» όχι μόνο για το βασικό πτυχίο τους. Όμως, ακόμη και ο αδαής κερδίζει διαβάζοντάς το (αν έχει την υπομονή), διότι αποτυπώνει αυτό που λένε άλλα βιβλία «Πώς λειτουργεί ο κόσμος μας» και το κάνει με στοιχεία και δεδομένα που δεν αφήνουν αμφιβολίες. Για μας τους εκπαιδευτικούς είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο, διότι θέτει ερωτήματα, δίνει δεδομένα και στοιχεία, κινητοποιεί την περιέργεια, προκαλεί τις γνώσεις και τις εγκατεστημένες απόψεις μας.

Δεν με ξετρέλανε το τέλος του, το οποίο μας δίνει ένα είδος άλλοθι, «φορτώνοντάς τα όλα στον κόκορα» ή αλλιώς στη ντοπαμίνη. Το βρίσκω υπερβολικά απλοϊκό και ουσιαστικά αθωωτικό για όλους μας. Το βρίσκω λίγο άδικο με όσα έχουν προσπαθήσει οι δύο συνεργάτες στις προηγούμενες 185 σελίδες.

Θα κλείσω αυτό το σημείωμα με την αναφορά τους στην Πυρηνική Ενέργεια. Από τις 192 (στην πραγματικότητα) σελίδες, οι 35 (ήτοι ποσοστό 18%) αφιερώνονται στην προσπάθεια να πειστεί ο αναγνώστης ότι ένα πολύ σημαντικό μέρος της λύσης είναι η αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας. Είναι αρκετά έξυπνος ο Jancovici να μην την παρουσιάσει ως πανάκεια, ωστόσο πρέπει να πω πως η προσπάθειά του είναι αρκετά επιτυχής. Παρουσιάζει πλήθος συγκριτικών στοιχείων και όχι μόνο με τα ορυκτά καύσιμα αλλά και για το άγιο δισκοπότηρο, τις ΑΠΕ, αποδεικνύοντας (;) ότι η πυρηνική ενέργεια μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Δεν θα πω ότι με έπεισε, αλλά θα πω πως, αφιερώνοντας 36 σελίδες στην προσπάθειά του, μπορεί άνετα να πείσει πάρα πάρα πολλούς. Κυρίως μεταξύ ημών που από τη δεκαετία του 1970 φορούσαμε την κονκάρδα «Πυρηνική Ενέργεια; Όχι, ευχαριστώ».

Μετάφραση: Φωτεινή Βλαχοπούλου
Επιμέλεια: Γιάννης Ζηρίνης